Chống nắng đúng cách ở xứ nhiệt đới

Hai loại tia và hai chỉ số trên nhãn

Ánh nắng mang theo hai nhóm tia cực tím tới được mặt đất. Tia UVB mạnh nhất lúc giữa trưa, gây đỏ rát và bỏng nắng. Tia UVA hiện diện gần như suốt ngày, xuyên qua cửa kính và mây, đi sâu hơn trong da, liên quan tới lão hoá da và sạm màu. Cả hai đều liên quan tới nguy cơ ung thư da.

Trên nhãn sản phẩm, chỉ số SPF phản ánh khả năng bảo vệ trước tia UVB. Khả năng bảo vệ trước tia UVA được thể hiện bằng ký hiệu PA với số dấu cộng, bằng chữ broad spectrum, hoặc bằng vòng tròn có chữ UVA theo quy ước châu Âu. Một sản phẩm chỉ có SPF cao mà không nói gì về UVA là bảo vệ chưa trọn vẹn.

Chọn sản phẩm

Với sinh hoạt hằng ngày trong thành phố, mức SPF 30 trở lên kèm bảo vệ UVA thường được coi là đủ. Khi ra nắng lâu, đi biển hoặc chơi thể thao ngoài trời, nên chọn mức cao hơn và loại ghi kháng nước.

Kết cấu quan trọng không kém chỉ số. Da dầu thường hợp dạng gel hoặc dạng lỏng nhẹ; da khô hợp dạng kem; da nhạy cảm có thể ưu tiên nhóm lọc khoáng chứa kẽm oxyd hoặc titan dioxyd. Sản phẩm tốt nhất là sản phẩm người dùng chịu thoa lại mỗi ngày, chớ không phải sản phẩm có giá cao nhất.

Lượng dùng và thoa lại

Sai lầm phổ biến nhất không nằm ở việc chọn sai sản phẩm mà ở việc thoa quá ít. Các nghiên cứu về mức bảo vệ thực tế cho thấy phần lớn người dùng chỉ thoa chừng một phần ba tới một nửa lượng cần thiết, nên mức bảo vệ nhận được thấp hơn hẳn chỉ số in trên nhãn.

Một cách ước lượng dễ nhớ cho vùng mặt và cổ là khoảng hai đốt ngón tay trỏ và ngón giữa. Thoa trước khi ra nắng chừng mười lăm tới ba mươi phút, và thoa lại sau mỗi hai giờ khi ở ngoài trời, hoặc ngay sau khi bơi, ra nhiều mồ hôi và lau mặt bằng khăn.

Chống nắng không chỉ là kem

Che chắn vật lý vẫn là lớp bảo vệ hiệu quả nhất và rẻ nhất:

• Hạn chế ra nắng trong khung giờ mười giờ sáng tới bốn giờ chiều, lúc chỉ số UV cao nhất.
• Nón rộng vành che được cả tai và gáy.
• Kính mát có khả năng chặn tia cực tím.
• Áo dài tay bằng vải dệt dày, màu đậm; một số loại vải ghi rõ chỉ số chống tia cực tím.
• Tìm bóng râm, kể cả khi trời nhiều mây.

Mấy hiểu lầm thường gặp

• Trời râm không cần chống nắng. Thực tế mây chỉ chặn được một phần tia cực tím.
• Ngồi trong nhà hoặc trong xe thì an toàn. Kính thường chặn phần lớn tia UVB nhưng cho tia UVA đi qua.
• Da sậm màu không cần chống nắng. Sắc tố melanin có tác dụng bảo vệ nhất định nhưng không loại trừ tổn thương do tia cực tím.
• Hai lớp SPF 30 thành SPF 60. Các chỉ số không cộng dồn được như vậy.

Trẻ nhỏ

Với trẻ dưới sáu tháng tuổi, các hướng dẫn nhi khoa phổ biến ưu tiên che chắn vật lý và tránh nắng trực tiếp thay vì thoa sản phẩm chống nắng lên diện rộng. Với trẻ lớn hơn, nên chọn sản phẩm dành riêng cho trẻ em và thử trên một vùng da nhỏ trước khi dùng rộng.

Bài viết cung cấp thông tin sức khoẻ chung, không thay thế ý kiến chuyên môn cho từng người. Với trường hợp cụ thể của mình, người đọc nên trao đổi trực tiếp với dược sĩ hoặc bác sĩ.