Đọc nhãn thuốc không kê đơn: sáu mục nên coi kỹ

Nhãn thuốc là tài liệu pháp lý, không phải lời quảng cáo

Mọi thuốc lưu hành hợp pháp tại Việt Nam đều mang nhãn và tờ hướng dẫn sử dụng đã được thẩm định cùng hồ sơ đăng ký. Nói cách khác, chữ in trên hộp thuốc không phải là lời giới thiệu thương mại tự do mà là nội dung đã qua kiểm duyệt. Vì vậy, khi một bài đăng trên mạng xã hội mâu thuẫn với tờ giấy gấp nhỏ nằm trong hộp, tờ giấy đó mới là căn cứ đáng tin.

Với thuốc không kê đơn, người mua vừa là người quyết định vừa là người theo dõi. Đọc nhãn do đó không phải là chuyện hình thức.

Sáu mục nên đọc trước khi mở vỉ thuốc

1. Tên thuốc và hoạt chất. Tên thương mại in lớn ngoài hộp, còn hoạt chất mới là thành phần quyết định. Hai hộp thuốc khác tên nhưng cùng hoạt chất và cùng hàm lượng thì bản chất là một. Đây là lý do nhiều gia đình vô tình dùng trùng hoạt chất khi mua hai sản phẩm khác nhãn trong cùng một đợt bệnh.
2. Hàm lượng. Cùng một hoạt chất thường được bào chế ở nhiều mức hàm lượng. Thông số này luôn đi liền tên hoạt chất và không nên bỏ qua khi so sánh hai hộp thuốc.
3. Dạng bào chế và quy cách. Viên nén, viên sủi, gói bột, siro hay thuốc bôi ngoài da đều có cách sử dụng riêng. Quy cách cho biết hộp gồm bao nhiêu vỉ, mỗi vỉ bao nhiêu viên.
4. Số đăng ký lưu hành. Dãy ký tự này cho thấy thuốc đã được cấp phép. Nếu trên hộp không có số đăng ký, hoặc số bị mờ, bị dán đè, nên hỏi lại nhà thuốc trước khi mua.
5. Số lô và hạn dùng. Hạn dùng luôn in kèm ngày sản xuất. Lưu ý rằng hộp đã mở, vỉ đã cắt rời hay chai siro đã khui thường có thời hạn sử dụng ngắn hơn hạn in trên vỏ.
6. Tên cơ sở sản xuất và nước sản xuất. Thông tin này giúp đối chiếu khi cần tra cứu, khi phản ánh chất lượng hoặc khi cơ quan quản lý công bố một đợt thu hồi.

Những gì tờ hướng dẫn nói thêm

Tờ hướng dẫn sử dụng chi tiết hơn nhãn ngoài hộp. Các mục thường gặp gồm: thành phần đầy đủ kể cả tá dược, những trường hợp thuốc được dùng, những trường hợp không được dùng, số lượng và số lần dùng trong ngày theo từng nhóm tuổi, cách sử dụng, những điều cần thận trọng, các phản ứng không mong muốn có thể gặp, tương tác với thuốc khác và điều kiện bảo quản.

Hai mục hay bị bỏ qua nhất lại là hai mục quan trọng nhất với người tự mua thuốc: nhóm những trường hợp không được dùng, và phần tương tác. Người đang dùng thuốc dài ngày cho bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai hoặc đang cho bú, trẻ nhỏ và người cao tuổi là những nhóm cần đối chiếu kỹ hai mục này.

Ba dấu hiệu nên hỏi lại dược sĩ

• Bao bì rách, ẩm, đổi màu; vỉ thuốc bong lớp nhôm; viên thuốc khác màu so với mô tả trong tờ hướng dẫn.
• Nhãn phụ tiếng Việt dán chồng lên nhãn gốc một cách cẩu thả, che mất số đăng ký hoặc hạn dùng.
• Thông tin trên vỏ hộp và trong tờ hướng dẫn không khớp nhau.

Giữ lại tờ hướng dẫn

Nhiều người bỏ tờ hướng dẫn ngay khi mở hộp. Thói quen tốt hơn là gấp lại và giữ chung với hộp thuốc cho tới khi dùng hết. Khi cần hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ, tờ giấy đó trả lời nhanh và chính xác hơn trí nhớ. Với hộp thuốc đã bỏ vỏ, nên ghi tên hoạt chất, hàm lượng và hạn dùng lên một mẩu giấy dán kèm.

Hỏi dược sĩ về bất cứ dòng nào chưa rõ trên nhãn là việc bình thường tại quầy thuốc, không phải chuyện làm phiền.

Bài viết cung cấp thông tin sức khoẻ chung, không thay thế ý kiến chuyên môn cho từng người. Với trường hợp cụ thể của mình, người đọc nên trao đổi trực tiếp với dược sĩ hoặc bác sĩ.